Δυσλειτουργικές σχέσεις και ο φόβος της μοναξιάς.

Δυσλειτουργικέςτης Αικατερίνης Μούτουπα

 

  Ορισμένοι άνθρωποι προτιμούν να εξοικειωθούν με τη δυστυχία στη σχέση παρά να μείνουν μόνοι τους. Γιατί συμβαίνει αυτό;
Αρκετοί αποφασίζουν να παραμείνουν σε μια σχέση, ακόμα κι αν αυτή δεν τους ικανοποιεί πια, είτε γιατί είναι πολλά χρόνια παντρεμένοι είτε γιατί συζούν πολύ καιρό.

   H σχέση η οποία δεν εξυπηρετεί τους σκοπούς μιας υγιούς σχέσης, όπως είναι η αγάπη, ο σεβασμός, η εμπιστοσύνη και η κατανόηση καλείται ως δυσλειτουργική σχέση. Στις δυσλειτουργικές σχέσεις, ένα ή περισσότερα από τα παραπάνω μπορεί να εκλείπουν σε σημαντικό βαθμό. Με λίγα λόγια, πρόκειται για ανεπαρκείς, μη υγιείς, προβληματικές και μη φυσιολογικές σχέσεις.

   Γιατί λοιπόν, ενώ δεν υπάρχει αλληλεπίδραση, κατανόηση αλλά και ο απαιτούμενος σεβασμός τα άτομα παραμένουν σε τέτοιες σχέσεις, όπου δεν λαμβάνουν τίποτα; Οι απαντήσεις μπορεί να είναι πολλές. Όπως αναφέρθηκε και πριν, αυτά τα άτομα ίσως προτιμούν να παραμείνουν σε μια δυστυχισμένη σχέση, παρά να είναι δυστυχισμένα μένοντας μόνα τους.

  Κάποια άτομα βιώνουν τη μοναξιά με τρόμο, με αγωνία αλλά και με δυστυχία. Αδυνατούν να δουν τα οφέλη μιας προσωρινής μοναξιάς (όπως ηρεμία, ανακούφιση αλλά και ελευθερία) και επικεντρώνονται ενσυνειδήτως ή ασυνειδήτως στις αρνητικές πτυχές όπως για παράδειγμα: «Δε μπορώ να μείνω μόνος/η, φοβάμαι» ή «Δεν μπορώ να φύγω από τη σχέση, δεν έχω μάθει να μένω μόνος/η». Αυτές είναι μερικές από τις πιο κοινές εκφράσεις θεραπευομένων που είναι σε μια δυσλειτουργική σχέση.

Για ποιους λόγους όμως δε φεύγει κανείς;

Θέματα υγείας: Αρκετοί παραμένουν σε μια δυσλειτουργική σχέση διότι ο/η σύντροφος έχει ένα θέμα υγείας (πχ έχει πάθει έμφραγμα, χρειάζεται καθημερινή φαρμακευτική αγωγή κτλ). Επομένως προτιμούν να κρατήσουν περισσότερο έναν ρόλο φροντίδας για τον άλλο, παρά να φροντίσουν τον ίδιο τους τον εαυτό. Ίσως γιατί η απόφασή τους να φύγουν, συνοδεύεται και από ενοχή. Υπάρχει μεγάλη δυσκολία να «εγκαταλείψει» κανείς τον/την σύντροφό του που έχει ανάγκη. Μπορεί σεξουαλικά και επικοινωνιακά η σχέση να έχει τελειώσει, αλλά η αγάπη να έχει μείνει, με αποτέλεσμα να κυριαρχεί η στοργή και η συμπόνια. Οπότε με το να μείνουν και να φροντίσουν τον/την αδύναμο/η σύντροφο είναι η καλύτερη λύση, από το να φύγουν και να ρίξουν μαύρη πέτρα πίσω τους, δίνοντας μεγαλύτερο βάρος στον εαυτό τους και στην προσωπική τους φροντίδα (γεγονός που τους καθιστά για πολλούς εγωιστές και ατομικιστές).

  Ντροπή: Τα άτομα που δυσκολεύονται να παραδεχτούν ότι η σχέση τους απέτυχε, και από αίσθημα ντροπής παραμένουν σε αυτή. Η ντροπή σχετίζεται με την ύπαρξη σημαντικών προσώπων, όπως πχ η οικογένεια του ίδιου αλλά και η οικογένεια του/της συντρόφου καθώς, φίλοι και το όποιο κοινωνικό αντίκτυπο σε μικρές κοινωνίες. Οι πιο συχνές από τις σκέψεις που ακούγονται είναι για παράδειγμα «Μα τι θα πει ο κόσμος;» «Δεν μπορώ να φύγω, είναι η οικογένεια στη μέση».

Ύπαρξη παιδιών: Αυτή η ανησυχία είναι κατανοητή, αλλά από την άλλη δεν είναι πολύ σαφές κατά πόσο είναι ωφέλιμη στην ανάπτυξη των παιδιών, η ύπαρξη δύο γονιών που βρίσκονται συνεχώς σε αντιπαράθεση ή που ακολουθούν παράλληλες ζωές. Ίσως αυτή η επιλογή έρχεται να ταυτιστεί με τη μοναξιά. Ορισμένοι χρησιμοποιούν τα παιδιά μόνο και μόνο γιατί δεν μπορούν να μείνουν μόνοι. Αυτό έρχεται όμως σε αντιδιαστολή με το εξής: Άλλο κομμάτι να είσαι γονιός, άλλο να είσαι μια ξεχωριστή προσωπικότητα (άντρας ή γυναίκα). Είναι σημαντικό οι γονείς να αναγνωρίζουν τα δικά τους συναισθήματα και να μην εμπλέκουν τα παιδιά τους σε αυτά. Σε τέτοιες οικογένειες όπου το υποσύστημα «ζευγάρι» περνάει κρίση, υπάρχει μεγάλος κίνδυνος να γίνει τριγωνοποίηση, δηλαδή ο ένας από τους δύο γονείς συμμαχεί με το ή τα παιδιά εναντίον του άλλου γονιού, προκειμένου να επικρατήσει. Οπότε το παιδί χρησιμοποιείται σαν ασπίδα για τον αδύναμο γονιό. Ωστόσο, οι γονείς δεν πρέπει να ξεχνούν πως τα παιδιά είναι σα «σφουγγάρια» και απορροφούν τα πάντα: συναισθήματα, συμπεριφορές, κινήσεις ακόμα και κάποιον κρυφό θυμό ή κάποια ένταση.

  Προηγούμενες σχέσεις-καταβολές: Υπάρχουν και περιπτώσεις όπου άτομα να έχουν μάθει σε τέτοιες ελλιπείς σχέσεις ή να έχουν βιώσει μέσα στην οικογένειά τους σημαντικές συναισθηματικές ελλείψεις, ώστε μια δυσλειτουργική σχέση να συνεχίζει τον φαύλο κύκλο. Είναι όμως ένα αδιέξοδο, από το οποίο αν δεν καταφέρει να βγει, θα εγκλωβιστεί. Συνήθως, αυτά τα άτομα δεν έχουν μάθει ότι το νόμισμα έχει κι άλλη όψη, με αποτέλεσμα να κινούνται σε μια σίγουρη πεπατημένη. Αν δεν έχουν μάθει να παίρνουν αγάπη, πως είναι σε θέση να δώσουν (;). Αυτές είναι οι καταβολές ή οι εγγραφές του ατόμου, δηλαδή συμπεριφορές, αξίες και ιδανικά που περνούν από γενιά σε γενιά. Με αυτές το άτομο κινείται, με έναν ασυνείδητο τρόπο χωρίς να αντιλαμβάνεται πόσο εγκλωβιστικό και άκαμπτο είναι όλο αυτό.

Κατά συνέπεια, το γιατί παραμένει κανείς σε μια δυσλειτουργική σχέση είναι ένα σύμπλεγμα υποθέσεων κι όχι μια απλή απάντηση. Στις μέρες μας ωστόσο, όταν ενισχύεται η προσωπική φροντίδα και η «θρέψη» του εαυτού μας, θέλει πολύ μεγάλη σκέψη η παραμονή σε μια τέτοια σχέση. Ίσως τελικά η μοναξιά να μην είναι και τόσο «κακή» όσο νομίζουμε. Το σημαντικό είναι η επιλογή που θα κάνουμε να μας γεμίζει και να μας ολοκληρώνει, όχι να μας πονάει! Εξάλλου, δεν είναι τυχαίο που όλο και περισσότερο βλέπουμε άτομα να κάνουν προσωπική θεραπεία και να ανοίγουν τους ορίζοντές τους. Σε καμία περίπτωση δεν καθοδηγούμε τον άλλον να πάρει οποιαδήποτε απόφαση, απλά δίνουμε εναλλακτικές και διαφορετικές εκδοχές (σπάμε τον φαύλο κύκλο και τον βγάζουμε από το αδιέξοδο).

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s